Bilim tarihçisi Osman Bahadır’ın (1949- 2023) toplumsal mücadelenin ve devrimin önemli bir parçası olarak gördüğü bilimin, yaşamının merkezine koyduğu bilim tarihinin geniş kitlelere yayılması, sevilmesi amacıyla yaptığı çalışmaların en önemlilerinden biri Kasım 1991-Nisan 1994 tarihleri arasında aylık olarak çıkardığı ve toplam otuz sayı yayımlanan Bilim Tarihi Dergisi’dir.

Bahadır’ın maddi ve manevi tamamen kişisel çabalarıyla çıkarttığı bu dergi her ne kadar hakemli ve akademik bir dergi olmasa da içerdiği yazıların niteliği ve akademik çerçeveye uygunluğuyla akademik alanda da özel bir yere sahiptir. Aykut Kazancıgil, Zeki Tez, Celâl Saraç, Eray Canberk, Nuran Yıldırım, Yeşim Işıl Ülman, Celâl Şengör, Osman Bahadır, Kâzım Çeçen, Muammer Dizer gibi yazar ve araştırmacıların bilim tarihi üzerine yazılarının yanı sıra bazı çeviri yazıların da bulunduğu Bilim Tarihi Dergisi, Türkiye’nin doğrudan doğruya bilim tarihi alanıyla ilgili ilk dergisi olmasıyla da önemlidir.

Dergi, 13. sayısından başlamak üzere TÜBİTAK tarafından desteklenmiştir. Bu sayıda ayrıca künyeye daha önceki sayılarda bulunmayan “Yayın Kurulu” başlığı eklenmiş, Prof. Dr. İ. Kaya Özkın, Prof. Dr. h.c. A. M. Celâl Şengör, Prof. Dr. Aykut Kazancıgil ve Osman Bahadır yayın kurulu üyeleri olarak yer almıştır. 16. sayıda Sn. Özkın’ın ayrılmasına rağmen yayın kurulu, Prof. Dr. Kâzım Çeçen, Uğur Güraçar, Gürol Irzık, Prof. Dr. Doğan Kuban, Prof. Dr. Namık Kemal Pak’ın katılmasıyla sekiz üyeye ulaşmıştır. Bu yayın kurulu derginin son sayısına kadar değişmeden görevine devam etmiştir.

Dergide yer alan makalelerin dışında ayrıca “Bilim Tarihçilerimiz” köşesi yer almaktadır. Bilim tarihçilerini ve çalışmalarını yine bilim tarihi üzerine çalışmalar yapanların tanıttığı bu köşede Aydın Sayılı, Celâl Saraç, Adnan Adıvar, Süheyl Ünver, Feridun Nafiz Uzluk, Bedii N. Şehsüvaroğlu, Salih Zeki, Ekrem Kadri Unat, Kâzım Çeçen, Mazhar Osman Uzman, Taşköprülüzade, Muammer Dizer, Sevim Tekeli, Ali Haydar Bayat, Ayşegül Demirhan Erdemir tanıtılmıştır.

Türkiye bilim tarihi alanında Bahadır’ın özverili çabalarıyla otuz sayıya ulaşan, bu alanda çalışanları bir araya getiren, yeni araştırmalar yapmaya, çalışmaya motive eden derginin tüm sayılarına ulaşmak bugün ne yazık ki zordur. Osman Bahadır’ın anısını eserleriyle yaşatmak için Bilim Tarihi Dergisi’nin tüm sayıları bilim tarihi araştırmacıları, meraklıları ve bilim  tarihine gönül verenler için dijital hale dönüştürülerek bu kitap hazırlanmıştır.

Kitabın girişinde okuyucunun yakından tanıması için Osman Bahadır’ın özgeçmişine yer verilmiştir. Her sayının içinde yer alan yazılar okuyucuya kolaylık olması amacıyla dergilerde yer  aldığı şekilde “İçindekiler” bölümünde toplanmıştır.

Osman Bahadır’ın anısına saygı ve sevgiyle…

Doğan Gündüz
Teşvikiye, Ocak 2024